Читать онлайн Богдана Забурская - Узаемны разлік

УЗАЕМНЫ РАЗЛІК.

Глава 1 Сужэнскі абавязак.

Звычайны ранак пятніцы. Гося грыміць на кухні патэльнямі, гатуючы сняданак. Юзэф корпаецца у спальні, збіраючыся да школы.

Ад чытання навін Януша адцягнулі думкі аб тым, што трэба яшчэ перад працай паспець завезці пасынка да школы. Мужчына паглядзеў у вакно. За шклом няспынна ліў дождж. Неба было зацягнута нізкімі свінцовымі хмарамі, а рэзкія парывы ветру ганялі па тратуарах нейкае смецце ды выварочвалі навырат парасоны мінакоў, якія спяшаліся па сваіх справах.

Нягледзячы на сярэдзіну червеня, надвор'е было проста агідным. «Та-а-к, — падумаў пра сябе мужчына, — усё ж прыйдзецца везці. Сам ён у такое надвор'е, пакуль дойдзе, змакрэе да ніткі».

— Гося, — загаварыў Януш, — можа мы, усё ж купім другую машыну?

Жанчына адвярнулася ад пліты, перакінула праз плячо кухонны ручнік ды паглядзела на мужа.

— Дзеля чаго? — спытала яна.

— Але ж так будзе зручней. Ты магла б тады сама адвозіць ды забіраць сына, ездзіць па пакупкі, ну ці куды там табе яшчэ трэба, а не чакаць увесь час мяне.

Малгажата паціснула плячыма ды зноў павярнулася тварам да патэльні.

— Перш чым купляць машыну, трэба атрымаць пасведчанне кіроўцы, ты ж сам ведаеш.

— Дык у чым праблема? — спытаў Януш у жанчыны.

— У тым, што я не хачу. Мы з табой гэта ужо абмяркоўвалі. Кіраванне аўтамабілем — не жаночы занятак.

Януш уздыхнуў, але прамаўчаў. Пераконваць Малгажату было бессэнсоўна: у яго жонкі існавала выразнае уяўленне аб тым, што такое мужчынскія ды жаночыя заняткі. Да жаночых не адносіліся ні кіраванне машынай, ні аплата рахункаў, ні праца як такога кшталту.

Да таго, як у Януша у прафесійнай сферы справы пайшлі угору (вось ужо паўтара года як ён стаў намеснікам у Тадэвуша), жанчына яшчэ працавала у будаўнічай фірме каўмірнікам — яны і пазнаёміліся там жа, гадоў дзевяць таму. Але зараз, калі у мужа быў прыстойны даход, які дазваляў не эканоміць, жонка звольнілася ды стала займацца выключна домам.

— Януш, — зноў загаварыла Гося, — патароп, калі ласка, Юзэфа, інакш ён будзе корпацца да таго часу, пакуль не спазніцца.

Мужчына падняўся з-за абедзеннага стала ды накіраваўся у дзіцячы пакой. Пасерба ён застаў за вельмі захапляльнай справай: хлопчык з асалодай у нешта гуляў у смартфоне. Януш пастукаў суставамі пальцаў па дзвярным праёме, прыцягваючы увагу дзіцяці. Юзік без відавочнага ахвоты адарваў позірк ад экрана тэлефона.

— Юзэф, ідзем снядаць. Усё ўжо гатова.

На кухню яны павярнуліся разам з пасынкам. За гэты час Малгажата ужо амаль паспела накрыць на стол.

— Гося, — дапіваючы сваю каву, сказаў Януш, — я сёння затрымаюся пасля працы.

Жанчына адцягнулася ад сняданку ды з недаўменнем паглядзела на мужа.

— Чаму?

— Тадэвуш прасіў закінуць нейкія паперы да банку, ну і заадно аплачу узнос па іпатэцы.

Жонка кіўнула у адказ.

Скончыўшы сняданак ды дачакаўшыся, пакуль у вітальні апранецца Юзэф, Януш накіраваўся на паркоўку па машыну. Дождж ліў суцэльнай сцяной, і мужчына падагнаў свой «Фальксваген» да дзвярэй пад'езда, каб пасынак не змакрэў.

Хлапчук зноў недзе захрас. Януш паглядзеў на гадзіннік. З Вербавай да вуліцы Камісіі Народнай Адукацыі, на якой знаходзілася школа пасерба, ехаць трэба было хвілін дзесяць, а потым яшчэ да офісу на Баранавіцкую — хвілін дваццаць. Калі Юзік затрымаецца яшчэ хвілін на пятнаццаць, на працу Януш спазніцца дакладна. Але не паспеў мужчына падумаць аб гэтым, як адчыніліся дзверы пад'езда, ды пасынак нехаця уладкаваўся на задняй сядушцы машыны.

— Нешта ты сёння не спяшаешся, — з усмешкай заўважыў Януш.

Хлопчык тужліва уздыхнуў.

— Ды што там рабіць? Чэрвень ужо, хутка вакаціі.

— Ну, да іх яшчэ трэба давучыцца.

На працу мужчына усё ж спазніўся.

— Выкарыстоўваеш асабістае знаёмства з кіраўніцтвам дзеля апраўдання спазненняў? — на парозе офіснага цэнтра Януш сустрэў Адэлю, жонку Тадэвуша.

Малады чалавек паціснуў плячыма:

— А чаму б і не.

— Ну-ну, — адказала тая, накіроўваючыся да паркоўкі.

Януш выдатна ведаў, што жонка старога сябра яго цярпець не можа, і напэўна, на гэта у яе былі свае прычыны, аб якіях мужчына не любіў ды не хацеў узгадваць.

З Тадэвушам яны былі знаёмыя з самага дзяцінства. Выраслі на адной вуліцы на ускраіне Любліна, хадзілі у адну школу, нават у Беласток паехалі паступаць разам — у Будаўнічы тэхнікум. Пасля заканчэння навучання здолелі уладкавацца у адну кампанію прарабамі. Праўда, потым, гадоў сем таму, Тадэвуш вырашыў рызыкнуць ды пайшоў у бізнес: сабраў невялікую брыгаду ды заняўся будаўніцтвам прыватных дамоў. Януш жа палічыў за лепшае захаваць няхай і меншы, але больш стабільны даход, які атрымліваў ад пасады прараба.

У Тадэвуша ж справы наладжваліся вельмі хутка, будаўнічая брыгада паступова дарасла да прыстойнай кампаніі, і вось паўтара гады таму стары сябар прапанаваў Янушу пасаду свайго намесніка. У абавязкі мужчыны уваходзіў кантроль за вядзеннем будаўнічых пляцовак «БялаХом» ды строгае захаванне тэрмінаў будаўніцтва. І з яго жонкай у маладога чалавека калісьці былі выдатныя адносіны, пакуль шэсць гадоў таму…

Януш думкамі асадзіў сябе. Узгадваць пра тое, што адбылося шэсць гадоў таму, ён не хацеў.

Мужчына адчыніў дзверы, увайшоў у будынак ды падняўся на другі паверх, дзе і знаходзіўся асноўны офіс кампаніі.

— Тадэвуш у сябе? — спытаў ён у Яніны, сакратаркі сябра.

— Так, пан Красовіч, — кіўнула тая у адказ. — Пан Вішнеўскі у сябе ды прасіў вас зайсці, як толькі вы з'явіцеся.

— А, Януш! — Тадэвуш падняўся з крэсла ды працягнуў сябру руку. — Чаго спазняешся?

— Ды вось, Юзіка трэба было завесці, — адказаў мужчына, уладкоўваючыся у крэсле насупраць сябра. — А што гэта Дэля твая без настрою?

Тадэвуш паціснуў плячыма:

— Ды так, звычайныя бытавыя дробязі. Я думаў, вы з ёй размінецеся, ты ж на яе дзейнічаеш як чырвоная ануча на быка.

— На жаль, — пасміхнуўся Януш, — падобна, сёння не мой дзень. Дык што у нас за планы?

— Дзеля пачатку паедзем паглядзім пляцоўку пад забудову серыйнага кварталу, а потым я да пана Дальковіча у «БеластокБуд». Цябе я ад гэтага візіту пазбаўлю, — Тадэвуш заўважыў, як пры згадванні знаёмага прозвішча напружыўся твар сябра. — Ну а ты — па сваіх аб'ектах. І, калі ласка, не забудзь заехаць да банку. Пані Станоўская на бальнічным, а давяраць камусьці яшчэ дакументы мне б не хацелася.

— А даўно пан Дальковіч стаў займацца оптам? Ён жа нібыта у розніцу гандляваў будматэрыяламі, — пацікавіўся Януш.

— Ну, сябар мой, я ведаю, што у цябе няпростыя адносіны з сям'ёй Дальковічаў, але ты ж як прафесіянал такія рэчы ведаць павінен. Гады два ужо.

— Ну прабач, я з тваімі амбіцыйнымі планамі з будаўнічых пляцовак не вылажу, хутка начаваць там пачну, — усміхнуўся у адказ Януш.

— Затое Госька твая задаволеная, нарэшце можна не працаваць.

— Гэта так, — пагадзіўся малады чалавек.

Увогуле, працоўны дзень у Януша прайшоў па звычайным плане, хіба што давялося заехаць пасля абеду дадому, прывезці са школы Юзэфа — дождж так і не спыніўся.

А палове на шостую малады чалавек прыпаркаваў свой запырсканы брудам «Фальксваген» на паркоўцы перад будынкам галаўнога офіса банка. Выбраўшыся з аўтамабіля, Януш скептычна агледзеў яго. «Варта было б заехаць на мыйню», — падумаў ён. Ужо вельмі заўважна пакрыты бурымі плямамі бруднай вады «Фальксваген» вылучаўся на фоне астатніх машын.

Паціскаючыся ад холаду пад дажджом, Януш накіраваўся да уваходу у банк.

— Красовіч, Януш!

Малады чалавек адарваў позірк ад мокрага асфальту. На парозе будынка стаяў яго стары знаёмы ды былы калега Мацей Баркоўскі.

— Мацей! — Януш працягнуў руку. — Колькі гадоў не бачыліся.

— Ды, мусіць, гадоў пяць ужо, — мужчына уважліва паглядзеў на Януша. — Ты як, усё на будоўлі? — кіўнуў ён галавой у бок запырсканага «Фальксвагена».

— Можна адказаць і так. А у цябе што новага? Я амаль нічога не чуў пра цябе пасля таго, як ты звольніўся.

Мацей з цікавасцю паглядзеў на Януша.

— Дзіўна, я думаў, табе Тадэвуш казаў. Ну ды, неважна. Выдатна усё! Вось, пашыраемся, прыехалі з нявестай афармляць крэдыт на закупку новай лініі абсталявання. У яе кампанія па вытворчасці мэблі. Я ж да яе пяць гадоў таму і пайшоў, дзяўчынка толькі пачынала, патрэбен быў добры фінансіст. Усё ж не разумею, — задумаўшыся, яшчэ раз паўтарыў Мацей, — чаму Вішнеўскі табе нічога не сказаў, вы ж нібыта прыяцелі, ды і мы з ім блізка камунікуем.

Мацей паглядзеў на гадзіннік.

— Дзе ж яна?

Януш у думках адзначыў кошт гадзінніка былога калегі. У цэлым Баркоўскі выглядаў добра: выдатная фізічны стан, стыльная стрыжка, дарагі гарнітур. Было відавочна, што у старога знаёмага справы ідуць добра.

За спіной Мацея пачуўся гук дзвярэй, якія адчыняліся, а потым — упэўнены стук абцасаў.

— Мацей, я вызвалілася.

Януша нібы струмам ударыла. Гэты голас ён наўрад ці мог бы з нечым пераблытаць… Малады чалавек пазнаў бы яго заўсёды.

Так, яна змянілася. Яна і тады была прыгожай, але зараз… Перад Янушам стаяла раскошная маладая жанчына. Доўгія русыя валасы з папялістым адценнем былі ахайна укладзены. Шырокія стыльныя штаны былі перахоплены на тонкай таліі рамянём, надаючы яе фігуры ідэальны сілуэт пясочнага гадзінніка. Выдатны макіяж ды пах дарагога парфюму. Ад яе пахла язмінам — гэта заўсёды быў яе улюблемы водар.

— Прывітанне, Стэфа, — сабраўшыся з думкамі, прамовіў Янек.

Дзяўчына паглядзела на яго. Здавалася, яна толькі што заўважыла, што на ганку, акрамя Мацея, ёсць нехта яшчэ.

— Вітаю, Януш, — халодны позірк цёмна-блакітных вачэй слізгануў па постаці Красовіча, потым павярнуўся да Баркоўскага. — Мацей, я пачакаю цябе у машыне. — Дзяўчына стала спускацца па прыступках, кіўнуўшы на развітанне галавой Янушу.

— Прабач, але мне пара, — Мацей глядзеў на маладога чалавека з усмешкай. — Шмат спраў, спадзяюся, яшчэ сустрэнемся.

Мужчына накіраваўся услед за Стэфаніяй.

Януш жа так і застаўся стаяць на ганку, праводзячы пару вачыма. Ён бачыў, як Мацей, усміхаючыся, адчыніў з боку кіроуца дзверы новай графітавай «Аўдзі», як Стэфанія, уладкаваўшыся на сядзенні кіроўцы, хутка развярнула аўтамабіль, як упэўнена ды шпарка машына пакінула паркоўку.

Са ступару маладога чалавека вывеў званок мабільнага тэлефона.

— Януш, ты пра дакументы не забыўся? — са слушаўкі пачуўся голас Тадэвуша. — У банку цябе ужо зачакаліся, яны хутка зачыняюцца.

— Так, я ужо тут, — механічна адказаў мужчына.

Адключыўшы тэлефон, малады чалавек патрос галавой ды накіраваўся у будынак банка.

— Пан Красовіч, — какетліва пасміхнулася яму адміністратарка, — хадземце, я вас правяду.

І на нейкі час мужчына забыўся аб выпадковай сустрэчы.

Банк зачыніўся яшчэ паўгадзіны таму, а Януш так і працягваў сядзець у машыне на апусцелай стаянцы.

«Не, ну аб тым, што ў Мацея бурны раман, на працы, казалі яшчэ да яго звальнення, праўда, ніхто не ведаў з кім», — думаў малады чалавек. Аб тым, што ці то ён сам вырашыў заняцца бізнесам, ці то яго дзяўчына, Януш таксама чуў, але ніколі у гэта не залыгаў. Якая яму, уласна, была справа да жыцця былога калегі, з якім ён асабліва блізка і не камунікаваў. «Ну, Тадэвуш!» — Януш быў злы на сябра. — «Якога чорта ты мне не казаў, што у яго адносіны з маёй каханай жанчынай? Ты ж ведаў, твая Дэлькі — яе найбліжэйшая сяброўка!»

Мужчына дастаў з пачка цыгарэту ды запаліў. «А нават калі б і казаў, што б гэта змяніла?» — прамільгнула у яго галаве яшчэ адна думка.

А Стэфа? Гэты яе позірк, нібы ён пустое месца. Гэты ветлівы тон — так вітаюцца з кансьержкай ці афіцыянтам, але не з мужчынам, за якога збіраліся выйсці замуж.